Tütün Hanı Restorasyonu

Han, Samsun'un tütün ticaretinin en hareketli olduğu yıllarda, depo ve ticarethane olarak inşa edilmiş. Yıllar içinde zemin katında dükkân bölmeleri eklenmiş, avlusu kapatılmış, çatısı onarım görmemişti. Çalışmaya sekiz aylık bir belgeleme dönemiyle başladık: ölçekli rölöve, malzeme analizi, eski fotoğraf ve arşiv taraması.

Taşıyıcı duvarlardaki çatlak haritasını çıkarırken, deprem sonrası eklenen çelik gergilerin bazılarının yapıya zarar verdiğini fark ettik. Bu gergiler söküldü ve yerine kireç harçlı derz enjeksiyonu ile ahşap hatıllar uygulandı.

Restorasyon projesi üç müdahale seviyesi tanımladı: korunan, onarılan ve yeni eklenen. Taş duvarlar, kemerli geçit ve ahşap tavan kirişleri korundu; çürümüş kısımlar aynı cins ve ölçüde ahşapla tamamlandı. Çatı, mevcut alaturka kiremitlerin yeniden kullanımıyla, eksikler için aynı fırından üretilmiş kiremitlerle onarıldı.

Yeni eklenen yalnızca iki öğe: avlunun köşesindeki cam ve çelikten hafif asansör bloğu ve zemin kattaki WC ünitesi. İkisi de yapıya bağlanmıyor; tek tek sökülebiliyor ve özgün yapıdan 15 cm'lik bir derz boşluğuyla ayrılıyor.

Üst kat ahşap döşeme kuru kireç harçlı şap ve yeni ses yalıtımıyla bir butik ofis katına dönüştü. Zemin kat dükkânlarının üçü atölye, biri kahve kafe olarak kullanılıyor. Avlu, eski taş kaplamasını geri kazandı; ortasındaki kuyu aslına uygun şekilde yeniden açıldı.

Projenin Koruma Kurulu sürecinde en çok zaman alan kısmı, yeni kullanımın gerektirdiği mekanik tesisatın yapıya zarar vermeden yerleştirilmesiydi. Tesisat hatlarını yalnızca ikinci dönem eklenmiş duvarlarda ve döşeme altında geçirdik; özgün duvarlarda hiçbir kanal açılmadı.